Lìngua e cultura sarda

Su meri de domu

Blogger: is4morus
Nome: Ivo Murgia
Amigau cun su blog friulanu "Il furlanist"

  • Contattami
  • Il mio profilo
  • Linkami

Fotografias

arcapilloni arcapilloni
Vedi altri media

Genias

Funt agiudendi

Feeds

  • RSS 2.0
  • ATOM 0.3
  • Powered by Splinder

Contadori

abisitau *loading* bortas

31/05/2006

Su ex-cumponenti de sa cumissioni regionali po sa lìngua sarda Màriu Puddu acràrat sa positzioni sua in sa chistioni "Limba Sarda Comuna". Innoi su comunicau suu:
 
 
LIMBA SARDA COMUNA? MA CHI SIAT!
 
Como chi apo ligiu totu su chi at pubblicau in internèt sa Regione a propósitu de limba sarda comuna pentzo de pòdere e antzis dèpere foedhare.
Su Presidente Soru at isceberau sa limba sarda comuna a manígiu de sa Regione in essia e, si est fintzes solu un’idea, de seguru est sa méngius cosa chi si podiat fàere: est una decisione política giusta, coragiosa e digna de unu veru Presidente de sa Sardigna, ca est s’idea de unidade de is Sardos chi tocat a pònnere a fundhamentu in chistiones de limba puru, ca s’unione est bisóngiu mannu e ideale necessàriu po guvernare abberu sa Sardigna po su bene de totu is Sardos.
In prus, sa LSC est fintzes sa sola possibbilidade de àere assumancu is fígios e nebodes nostros unu cras una limba sarda istandardizada chi arregollet e chistit totu su sardu; difatis tenet una bona calidade po fàere custu: est su sardu prus acanta a totu s’àteru, est s’atóbiu naturale de totu is foedhadas sardas comente sa gente de mesania est faendho de séculos e giai oe podeus nàrrere custu sardu limba sarda comuna.
Ateretanti necessàriu est chi po totu is foedhadas dhue siat totu su logu possíbbile cun sa matessi dignidade e diritos, lassandho a totus su manígiu de sa foedhada chi méngius connoschent: est no solu su giustu arreconnoschimentus e necessàriu arrespetu de is Sardos cun is Sardos, ma fintzes motivos de bona didàtica depent cumbínchere a fàere deosi. E si sa limba sarda comuna est solu in essia e óbbrigat solu is funtzionàrios de sa Regione, e solu in iscritu, giai andhat bene: po totu s’àteru, chie tenet filu tessat! E no est abberu unu male si is Sardos faeus a trivas de pare a chie podet prus foedhare e iscríere su sardu chi ischit méngius, o fintzes isceberandhodhu ma libberamente. E in custu puru mi paret chi sa decisione de sa Regione, fintzes si est solu de su Presidente e no de su Cunsillu, andhat bene; e bene piat fàere su Cunsillu a dha ratificare e fissare cun calecuna lei fata apostadamente.
Ma siat crara una cosa: sa limba sarda comuna no est unu minestrone e ne una foedhada de plàstica e ne de plastilina: est su sardu comente dhu foedhant cun ateretanta galania de totu s’àteru sardu cudhas bidhas (cale de prus e cale de mancu ca no seus foedhandho de  perunu “istandard”)  chi si agatant de sèmpere in mesania de sa Sardigna e no faet a pònnere ne cun su “capo di sopra” e mancu cun su “capo di sotto”, e foedhant unu sardu perfetamente naturale chi a cumone tenet prus de su campidanesu e prus de su logudoresu/nuoresu, tenet prus cosas aguales a is àteras foedhadas e duncas est abberu su sardu prus comunu.
Po cussu etotu est sa sola variedade de sardu chi podet fàere de ponte inter totu s’àteru, mentres chi is àteras foedhadas, postas apare s’una cun s’àtera, tenent prus diferéntzias fintzes si mai in chistiones de sustàntzia de su èssere totus limba sarda. Tocat de nàrrere però chi sa limba sarda comuna no est una lista de foedhos e de elementos a usu de lista po unu pratu de minestrone o po su progetu de calecunu machinàriu, no est sa chi paret e praghet a calecunu o a vattelapesca cun foedhos fintzes imbentaos, ma sa chi foedhant unas cantu bidhas in su centru de sa Sardigna (Samugheo, Sòrgono, Atzara e Ortueri is prus rapresentativas) e assumancu chimbe piessignos dha distinghent cun prus firmesa: 1. manígiat s’artículu plurale is de su campidanesu; 2. narat a sa campidanesa is pronúmenes de 3^  persone cumplementos de forma àtona dha, dhu, dhi, dhas, dhos, dhis; 3. narat is desinéntzias verbales parte a sa logudoresa/nuoresa e parte a sa campidanesa; 4. narat a sa logudoresa in –e  is númenes e agetivos de sa classe in –e/–i e faet su pl. in –os de is númenes e agetivos de sa classe in –u; 5. is matessi foedhos chi tenent variantes cun /z/ sonora su logudoresu e nuoresu (fizu, paza) e cun /ll/ su campidanesu (fillu, palla) dhos narat totu cun /g/ africada (fígiu, pàgia), e narat a sa logudoresa (paghe, neghe) is matessi foedhos chi tenent variante cun fonema velare surdu a sa nuoresa (pache, neche) e cun sonu fricativu o africau a sa campidanesa e ogiastrinu (paxi, pagi, nexi, negi).
Is limbas, totu su sardu e sa limba sarda comuna puru, no si podent cunfúndhere cun s’iscritura/ortografia, e ne custa si depet cunfúndhere cun sa limba, e si foedhant e si depent iscríere coment’e una música, no faendho elencos che unu “prontuario”; deasi etotu no si podet decídere s’ortografia de una limba a decretu. Biendho cussu documentu de sa Regione chi fissat “norme linguistiche di riferimento a carattere sperimentale” depo nàrrere chi est un’improdhu chi po prus de una cosa faet fintzes a erríere e arrennegu meda, postu chi giai solu s’inventàriu de is fonemas e grafemas serrat sa porta (ancora arréschios in cue!) a totu su campidanesu. No cumprendho poi ite dhue at de isperimentare, postu chi su sardu chi is Sardos de totu is foedhadas foedhaus no tenet nudha de isperimentale: in cussas “norme” de isperimentale apo bistu solu formas verbales imbentadas (fortzis pariant pagas is chi teneus…), apo bistu una regularizatzione de is verbos fata in manera maniàtica, “maniacale”, comente in peruna foedhada faeus e duncas faet una coniugatzione chi nemos faet!
Cantu est limba sarda “comuna” sa chi narat custu documentu si podet bíere méngius in sa delíbbera chi sa Regione at fatu in sardu su 18/04/06: est unu logudoresu e nudh’àteru, cun calecuna arrangiada, ma de seguru no est su sardu chi narat su Presidente Soru in sa presentada chi at fatu a is giornales, no est “un codice naturale ma aperto, e più vicino a tutti i sardi. Quindi, non è il Campidanese, non è il Logudorese, è una variante naturale, vicina in un’area diffusa del centro Sardegna” ma est solu logudoresu. Soru at postu a calecunu chi dhu leat in giru, a calecunu chi leat una cosa po un’àtera, o ischit bene isse etotu ite giogu est faendho?
Po acabbare, seo seguru chi su dolore de is Sardos no est sa limba, no est sa língua, no est sa limma: est chi is Sardos nos’istimaus pagu, ca sinono is chistiones de sa limba puru si podent afrontare chentza pretesas e presumos, podeus apretziare abberu, istudiare e connòschere totu su sardu e decídere is chistiones de sa limba abbaidandho a chistiones de vera e prus manna utilidade e no a su campanile de bidha o de foedhada. E un’àtera cosa tocat a nàrrere: seus pagu abbituaos a s’iscritura de sa limba nostra e tropu marcaos cun sa cultura de s’aprossimativu, cunfundheus tropu sa limba cun s’iscritura. Sinono, deabberu e cun facilidade manna, totu su sardu si podet iscríere cun is matessi critérios e giai cussu faet unidade e unione.
Personalmente, su chi tenia de propònnere in Cummissione dh’apo propostu e pentzo de sighire a fàere su chi fui faendho.

Postu de: is4morus a is 15:09 | link | commenti

29/05/2006

“SU ZURAMENTU” DE MÀRIU PUDDU

 

A s'acabu de is annus 70 e a is primus de is annus 80 Màriu Puddu fiat incumentzendi a traballai cumenti e professori in sa scola mèdia de Sant'Uanni Suèrgiu. Pròpiu in cussus annus sa scola sua est stètia protagunista de unu scàndulu. S'arrexoni de cussu scàndulu fut issu etotu. Difatis su Prof. Màriu Puddu si fiat arrefudau de fai "su zuramentu" a sa Repùbrica Italiana. Piticu s'atrivimentu! A su prèsidi e a su "provedidori" ddis fiat pigau a pamporis e luegus iant fatu tzerriai a su professori "traitori de sa pàtria" po depi arrangiai cussa farta. Ma sa parti bella cumìntzat innoi poita cussu professoreddu fiat, i est, tostorrudu diaderus e dda bolit sighiri cun custa idea sua macoca de no giurai pròpiu nudda. Sa cosa sàrtiat is làcanas de sa scola i arrìbat a is giornalis continentalis, ita bregùngia lègia!, unu professori de sa scola italiana chi s'atrivit a nai "Deu seu sardu no seu italianu, giurada no ndi fatzu!". E intzandus su prèsidi tòrrat a tzerriai a cussu professori machillotu ma cuddu nudda, no ndi bolit intendi e aici sighit su tira e molla. Sa nova incumèntzat a girai e a domu de su professori chi chistiònat su sardu in scola e fait ligi is cumèdias in sardu a is piciocheddus, arrìbant is lìteras de solidariedadi de medas disterraus sardus, de su grandu cumediògrafu campidanesu Sarbadoràngiulu Spanu, de sa "Union Valdotaine" e finas is lìteras atzicadas de is sòlitus tzeracus sardus àutu-colonizaus po dd'ofendi e po ddi nai ca est unu macu, sa bregùngia de is sardus etc. Ma sa batalla àndat a innantis cun lìteras, tzerriadas, avolotus in famìllia, pensamentus malus e finas sa timoria de nci perdi su postu 'e traballu. A s'acabada perou s'idea est prus forti de totu su burdellu e de cussa giurada no si ndi fait prus nudda e su Professori tostorrudu che unu sardu podit sighiri a traballai chentza de depi incrubai sa conca a una lei bècia e foras de su tempus. Totu custa stòria, cun documentus originalis, lìteras e cunsiderus personalis puru bessit oi in unu libureddu cuncordau de s'autori etotu aundi tòrrat a contai totu custu contu, po ddu fai connosci a is prus giòvunus e po no si ndi scaresci de una batalledda chi po pitica chi siat, est stètia un'atru matoni postu po ndi torrai a pesai s'identidadi nosta giai de tropu tempus mesu sderruta.

Postu de: is4morus a is 16:18 | link | commenti (2)

25/05/2006

francudefabiis 

SA POLÌTICA CHI FUÈDDAT SU SARDU

 

Francu De Fabiis candidau a sa càrriga de consilleri in Pauli (CA) sa batalla sua dda fait in sardu e po su sardu.

"Eletzionis po su cunsillu cumunali nou de Pauli. Dumìnigu 28 - Lunis 29 de màyu 2006".

"Po sa Dimugratzia Partecipada, po su Svilupu e s'Innovatzioni".

Aici totus.

Postu de: is4morus a is 15:22 | link | commenti (2)

24/05/2006

IS CASTEDDAIUS FUNT CIRCHENDI AUTORIS

 

Su blog de is Casteddaius est circhendi autoris in lìngua sarda-campidanesa. Àndant beni poesias, contus, cantzonis ma prus de totu tiatru e cumèdias de calisisiat argumentu. S'idea est de ddus pubricai e de ndi strantaxai una cumpangia tiatrali.

Is autoris interessaus podint cuntatai in deretura is meris de su blog (in is links).

Postu de: is4morus a is 16:29 | link | commenti

23/05/2006

"SU BANDU"

 

Un'arrevista noa nascit in Sìnnia e Sètimu Santu Perdu. Un'arrevista bi-lìnguas chi còntat, po su prus, de is duas biddas de su Campidanu 'e Casteddu ma chi si oberit puru a argumentus sardus chi s'interèssant a totus. Funt giai bessius is primus tres nùmerus cun artìculus in sardu e in italianu, firmas connotas e giòvunus chi tenint gana de traballai e de scriri. Una parti dd'ant dedicada finas a is cantadoris, unu connotu ancora forti in is duas biddas, biddas de poetas famaus e de contras. Ddui funt is stùdius de Fernandu Pisu, studiosu connotu de is cantadas (s'est laureau cun una tesi in sardu apitzus de sa cantada campidanesa) e Nicolau De Notarpietro chi fait una "recensioni" in sardu de una cantada de ocannu passau fata in Sìnnia po Santu Còsimu e Damianu. E custa creu chi siat sa primu borta chi calincunu fait una cosa aici, cumprimentus po sa bella pensada intzandus.

Augùrius duncas po custa aventura noa, po unu benidori prenu de satisfatzionis a su diretori Amos Cardia e a totu is chi dd'acumpàngiant.

Postu de: is4morus a is 16:26 | link | commenti

22/05/2006

sprigu

Lìburu consillau

Chiara Teresa Perra

"ANANTI DE SU SPRIGU"

aipsa editzionis

Apustis de "Arrius de fueddus" (aipsa, 2004) Chiara Teresa Perra tòrrat cun is contus suus po si contai de sa picinnia passada in bidda sua, Cuartu Santa Aleni, de is arregordus de sa famìllia sua e de totu is amigàntzias chi dd'ant acumpangiada in su cresci cosa sua. Totu est contau cun is ogus de una pipia chi càstiat unu mundu mannu, prenu de incantu, de òminis e de fèminas, de logus e de fragus chi dd'ant formada cumenti e personi e cumenti e artista. De sinnalai duus contus: "Poita scriu in sardu" e prus de totu "Nonnu miu", una prenda in mesu de contus prenus de gràtzia.

Innoi su poeta torpeinu Antonimaria Pala esprèssat is emotzionis suas apitzus de su lìburu:

http://www.sotziulimbasarda.net/novembre2005/anantisprigu.htm

Postu de: is4morus a is 15:40 | link | commenti

18/05/2006

Festival Letterario "CULTURA IN PARTEOLLA"
presso i locali del Museo dell'Olio, Dolianova (CA)

Giovedì 18 maggio

Ore 17,00: Inaugurazione della manifestazione Intervengono: il sindaco Luigi Piano, il Presidente della Pro Loco Paolo Brau, il Presidente dell'AES Mario Argiolas, Giovanni Manca, Paolo Cossu, Francesco Locci

Ore 18,30: Letture dal programma antologico "Viaggiatori a Dolianova e dintorni" a cura di Giuseppe Pusceddu

Ore 21,00: Rassegna Poeti e scrittori locali con Giorgio Siccardi

Venerdì 19 maggio

Ore 17,30: Presentazione del volume "Antonandria"
Incontro con l'autore Paolo Pillonca
Presenta Peppe Corongiu

Ore 19,00: Presentazione del CD "Amargura"
Incontro con l'artista Elena Ledda

Ore 20,00: Blue Blues
Performance del poeta Alberto Lecca

Ore 20,10: Presentazione del libro "La Fiamma di Toledo"
Incontro con l'autore Giulio Angioni
Introduce Antonello Murgia - Assessore Comune di Dolianova

Ore 21,00: Esibizione del gruppo "Shophar" con Stefania Secci

Sabato 20 maggio

Ore 17,30: Presentazione del volume "Donne Sarde"
Incontro con l'autore Giacomo Mameli
Introduce Valentina Argiolas

Ore 19,00: Tavola rotonda "Dagli Shardana ai Templari mistero o continuità?"
Sono presenti gli autori Massimo Rassu, Gianfranco Pirodda, Giorgio Baglivi

Ore 20,00: Presentazione del CD "Marenostrum"
Incontro con l'artista Mario Brai

Ore 21,00: Rassegna Poeti e scrittori locali con Ignazio Cugia

Domenica 21 maggio

Ore 17,00: "Contos in limba" Dibattito sulla letteratura in limba tra gli autori Ivo Murgia, Giuseppe Corongiu, Paolo Pillonca, Mario Puddu, Placido Cherchi

Ore 19,00: Rassegna Poeti e scrittori locali

Ore 20,00: Incontro con Franco Madau

Ore 20,30: Anteprima del cortometraggio per ragazzi "Sa paristoria de Bakis"
Partecipano:
Francesco Cheratzu - autore
Eva Rasano - illustratrice
Un rappresentante della Film Commission Sardegna.

Postu de: is4morus a is 12:12 | link | commenti (2)

17/05/2006

IS CANTADORIS SARDUS IN TOSCANA

Is cantadoris campidanesus movint a Toscana custu acabu 'e cida. Pàulu Tzedda, Antoninu Grifagno, Tanieli Filia, Cèsari Melis, Nicolau De Notarpietro e Tore Exana (Bàsciu e contra), totus de Sìnnia, e Andria Pisu (Launeddas) de Bidda 'e Putzu, funt stètius cumbidaus de su improvisadori toscanu in otava rima Màuru Chechi, òspiti de "Musas & Terras" 2004 in Sìnnia, e de su Comunu de Scansano (GR) po unu festival internatzionali de cantu improvisau impari a cantadoris italianus, cubanus, spanniolus e venetzuelanus.

Aparìciat sa L.I.P.E. (Lega Italiana Poesia Estemporanea). Sàbudu su 20 e domìnigu su 21 in Pomonte, comunu de Scansano. Lunis su 22 is cantadoris ant a chistionai in sa Universidadi de Siena.

Cenàbara puru cantadoris

Is pròpius cantadoris ant a cantai cenàbara puru in su comunu de Sìnnia a is 8, impari a is scientis de su cursu de cantu de sei, poesia improvisada, ghiau de Pàulu Tzedda in sa scola cìvica de mùsica sinniesa, po serrai s'annu e amostai a su pùbricu su chi ant imparau.

Gràtzias a Nicolau De Notarpietro e a Pàulu Tzedda po is scedas.

Postu de: is4morus a is 17:22 | link | commenti

16/05/2006

Cenàbara su 19 a is 6 e mesu in sa libureria Zonza, Bia Pàoli 19 - Casteddu, ant a presentai s'arregorta:
 
"SCRITTORI SARDI DEL DUEMILA", Zonza
 
a incuru de Giuanni Mameli.
 
Gràtzias a Debora Steri po sa nova.

Postu de: is4morus a is 17:37 | link | commenti (8)

15/05/2006

sentidu 

CD Consillau

 

"SU SENTIDU CUAU"

de Linu Talloru

Ghitarra sarda sonada a didu de una manera stravanada. In custu traballu nou Linu Talloru movit de su connotu musicali sardu po torrai a pensai e a sonai a sa moda sua ballus e sonadas de Cabesusu e de Campidanu. Grandu variedadi in is ghitarras puru: ghitarredda tertzina a corda de nylon, ghitarra acùstica a corda de ferru, ghitarrinu pitiu, ghitarra clàssica a corda de nylon ma sèmpiri unu sonu lìmpiu: su de Linu chi amòstat a totus s'arti cosa sua. Su sonai chentza de essi acumpangiau de atrus strumentus e chentza de arregistrai ghitarra asuba de ghitarra aciungit amàinu a custa prova de tènnica e de coru.

Atrus traballus de Linu Talloru in su situ suu (in is links).

Sonadas:

01.Mraxani (a passu a tresi)

02.Prexu e spantu (arrusciada)

03.No torreus agò (gòcius)

04.Fastigendi (mediana pipia)

05.Pauli (trallallera)

06.A sa galluresa (trallallera/scotis/dillu)

07.Monti angudru (a sa cabasusesa)

08.Arrideli (a ghitarrinu pitiu)

09.Tzurrundeddu (lestru a ghitarrinu)

10.Cannas (fioràssiu)

11.Làmpadas (ballu de su mucadori)

12.Chentza de gosai (cantzoni)

13.Omini palleri (versus)

14.Su marketing (dantza/torrau).

Po is chi funt interessaus a ddu comporai:
linota@tin.it

Postu de: is4morus a is 16:26 | link | commenti (2)