Lìngua e cultura sarda

Su meri de domu

Blogger: is4morus
Nome: Ivo Murgia
Amigau cun su blog friulanu "Il furlanist"

  • Contattami
  • Il mio profilo
  • Linkami

Fotografias

arcapilloni arcapilloni
Vedi altri media

Genias

Funt agiudendi

Feeds

  • RSS 2.0
  • ATOM 0.3
  • Powered by Splinder

Contadori

abisitau *loading* bortas

30/07/2007

CANTADAS CAMPIDANESAS


Is cantadas de custa cida: Lunis in Musei Pani de Cuartu, Saba de Terreseu, Vàrgiu de Cuartùciu e Melis de Sant'Anna Arresi.
Mèrcuris in Cuartu (Bia Sulis) Zuncheddu de Brucei, Orrù de Sìnnia, Melis de Cuartu e Crisioni de Sa Baronia.
Cenàbara in Solanas Tzedda de Sìnnia, Saba de Terreseu, Filia de Sìnnia e Orrù de Sìnnia.
Sa pròpiu di' cabesusesus in Biddamassàrgia cun Zizi e Màsala.
Sàbudu in Carbònia cantada campidanesa ma no at fatu a sciri e chini funt is cantadoris (sa curpa est de is programas de is festas!).
Su mutetu est de Tziu Antoninu Grifagno de Sìnnia, de una cantada privada; labai su tràgiu bellu. Sa contra est Secci e Deidda.


Iolanda ses sposa cara
de Cesarinu carissimu sposu
si nant apari ti stimu e ti amu
chi po isposus unius si seus
parit unu po s'àteru adatu
in isfortuna po no depi arrui
ca ddus assistit s'onnipotenti
e ddis cuncedit dònnia beni

Interveni tui o Deus poderosu
comenti as fatu po Abramu e Sara


Postu de: is4morus a is 09:31 | link | commenti (4)

26/07/2007

ARTÌCULUS DE MARINELLA LŐRINCZI
 
 
In su situ de s'universidadi de Casteddu, in sa pàgini personali de Marinella Lőrinczi ddui funt is artìculus suus apitzu de sa lìngua sarda. Funt artìculus bellus meda, interessantis e beni fatus chi scrucùllant asuba de certas ideas bècias e tropu spainadas, po mala sorti nosta, de unu sardu "arcàicu" e "esòticu". Custu "romanticismu" no est spaciau ancora cumenti scieus, giai ca finas in is scioberus de polìtica linguìstica bincit ancora, in logu de castiai sa modernidadi, su potentziali e su benidori de sa lìngua. Si fortzis est berus chi custa cosa est nàscia cun professoris stràngius, est berus puru ca nosu sardus si ndi seus prexaus, cumpràxius e pràndius fintzas tropu.
Ma sa cosa mellus de fai est a si ligi in deretura is artìculus de M. Lőrinczi, e a mei mi funt pràxius meda, prus de si scurtai s'idea mia.
Marinella Lőrinczi

Postu de: is4morus a is 11:08 | link | commenti (4)

23/07/2007

COSA 'E FAI
 
 
Cenàbara in Casteddu a is 6 de meri' anche s'assòtziu "Carovana sarda della pace" in bia Baronia ant a fai un'atòbiu apitzus de sa "Polìtiga e democratzia linguìstiga in sa Sardìnnia de su sèculu XXI". S'atòbiu dd'est aparincedi sa "Carovana" cun s'agiudu de is assòtzius: "Kentz’ ‘e meris", "ACaLiSa", "Iscola sarda", "Comitau scientìfigu po sa normalizadura de sa bariedadi campidanesa de sa lìngua sarda". Ddui ant a essi: Amos Cardia (giorronalistu, scridori e obradori de bilinguismu de s’assòtziu ACaLiSa), Stèvini Cherchi (dirigidori de s’assòtziu ACaLiSa), Oresti Pili (dirigidori de s’assòtziu Iscola Sarda e coordinadori de su Comitau scientìfigu po sa normalizadura de sa bariedadi campidanesa de sa lìngua sarda).
Sàbudu in Fonni a is 10 e mesu in su saloni de sa crèsia "Don Bussu" ddui at a essi una di' de stùdiu apitzu de su cantu a tenori, cun Andria Deplano, Bernard Lortat-Jacob, Fabrìtziu Marchionni, Banne Sio, Otàviu Olita e Miali Tatti. Cun s'ocasioni ant a presentai su lìburu nou de Deplano "A tenore" e su cd de sa "Consulta del canto a tenore" cun is tenoris de Fonni, Oniferi, Orgòsolo e Orune. A su noti, arrassìnnia de cantus cun is tenoris de Fonni, Orgòsolo, Orune, Bitzi, Nùgoro, Mamujada, Sèneghe e is corsicanus "Diana di L'alba".
Cantada in Partiolla (Dolianova) cun Pani de Cuartu, Saba de Terreseu, Vàrgiu de Cuartùciu e Frachi (Falqui) de Arriu 'e Murtas.
De cenàbara in Sàrdara - Santa Maria Àcuas, sa festa de iRS cun d-unu programa mannu de atòbius, cunferèntzias, scàmbius curturalis e cuntzertus. Innoi totu su programa:
Festa Manna iRS
De cenàbara in Asuni una bell'arrassìnnia de cìnima. Unu cunfrontu intra arrialidadis diversas, de su Kurdistan, a s'Iran e a sa Turchia, de sa Norvègia a s'Armènia fintzas a sa Sardìnnia. Unu programa mannu e beni fatu cun a prus de su cìnima, atrus apuntamentus cun atòbius, sonadas, presentadas e artis vàrias. Sceti po sa Sardìnnia ddui at cosa meda, film stòricus e nous, de "Ybris" de Baìngiu Ledda a "Sa Regula" de Simoni Contu, e ancora proietzionis asuba de is pintoris cadalanus in Sardìnnia, su polìgunu de su sartu de Chirra, is "cinegiornalis" sardus, Violante Carros, Sant'Efis, Lollove, Nuraxi Figus, su cìnima "sardu", is piscadoris de Cabras, is launeddas, is mamutzonis, sa costa smeralda (Li monti di Mola in gadduresu). Ndi balit diaderus sa pena de si ddui fai una scapada.
Innoi totu su programa cumpretu: Asuni

Postu de: is4morus a is 18:12 | link | commenti (2)

19/07/2007

Gianfranco Contugbtuveri
Ivo Murgia
GIUANNI BATISTA TUVERI
Alfa Editrice
 
 
Presentada
 
Alessandru Levi su grandu stòricu de su Risorgimento at scritu in s’òpera sua Sardi nel Risorgimento ca totu is Sardus chi funt stètius mannus, po mori de su naturali insoru serrau cumenti e s’ìsula de Sardìnnia, funt un’ìsula issus puru po is òminis de su tempus insoru. Aici etotu fiat Giuanni Batista Tuveri. Est berus puru ca a Tuveri ddu pretziànt prus po sa moralidadi cosa sua chi no po is fainas suas, is lìburus suus chi girànt pagu e fiant pagu connotus.
Po custa arrexoni nc’est su tanti oindi’ de torrai a presentai su traballu suu, giai chi medas de is pensadas suas funt patrimòniu de totu is òminis lìberus.
E prus de totu nosu Sardus ddi depeus cosa a Giuanni Batista Tuveri.
Est stètiu issu a si contai, cun is polèmicas suas famadas, su malistai de sa genti nosta a su tempus suu, pastoris e messajus turmentaus de is aministratzionis piemontesas e italianas cun cosa de pagai chi no acabàt mai.
Est stètiu issu a spranai sa chistioni de su federalismu, ca ddu connosciat beni, arrexonendi de sa soberania de su poderi centrali e is arrelatas cun is entis federalis. Issu boliat una Sardìnnia autònoma in d-una Itàlia e fintzas in d-una Europa federali.
E po dda serrai, est stètiu issu a chistionai po primu, in s’artìculu Initium sapientiae de sa chistioni sarda, unu fueddu chi oi manixaus ancora.
 
 
Gianfranco Contu
 
Gianfrancu Contu est nàsciu in Mòguru (AR) in su 1932. Fiat primàriu de uspidali e imoi est professori de anatomia chirùrgica in sa Universidadi de Casteddu. At scritu paricis lìburus scientìficus e atrus po is studiantis de sa facultadi de Mexina. Si interèssat de stòria e de polìtica e at pubricau scritus e artìculus apitzus de su federalismu e de sa chistioni sarda chi funt bessius in is giornalis sardus. At pigau parti a sa fundada de Nazione Sarda e in su 1994 de su Movimento Federalista Sardo. Oi est in su ghiadòriu de sa Fondazione Sardinia, est su presidenti de sa Federazione Regionale dei Circoli Tuveri e s’arrespunsàbili sardu de su Movimento d'Azione Giustizia e Libertà.
At scritu meda asuba de stòria e polìtica: is tres annus de arrevolutzioni sarda, Tuveri, Lussu e Carta Raspi, sa stòria de su sotzialismu, de su sardismu, de s’atzionismu e de s'anarchismu in Sardìnnia.
E a prus at pubricau custus lìburus: G. B. Tuveri. Vita e opere, Edes, Casteddu 1973; Il federalismo in Sardegna. Un’alternativa perdente?, Altair, Casteddu 1983; La questione nazionale sarda, Alfa Editrice, Cuartu S. A. 1990; Il federalismo nella storia del sardismo, Edizioni Fondazione Sardinia, Casteddu 1995, e L'azionismo in Sardegna, Cuec, Casteddu 1995. At curau su volùmini Emilio Lussu e il sardismo, Edizioni Fondazione Sardinia, Casteddu 1994, e, impari a atra genti, G. B. Tuveri, Tutte le opere, Delfino, Tàtari 1990.
De su 1999 est ghiendi s’arrevista Studi Tuveriani - Annuario Sardo di Storia, Politica e Cultura.
 
Ivo Murgia
 
Ivo Murgia est nàsciu in Casteddu in su 1974 e est bivendi in Pirri. S'est adotorau in Psicologia e at fatu su master Approcci interdisciplinari nella didattica del sardo in sa Universidadi de Casteddu.
De unus cantu annus est interessendisì a is chistionis de sa lìngua e de sa cultura sarda.
At pigau parti a cunferèntzias, atòbius, programas de s’arràdiu, intervistas e stùdius apitzus de sa literadura de oi in lìngua sarda.
At scritu cantzonis e contus chi ant premiau in is cuncursus literàrius de s’Ìsula (Premio Ozieri, Montanaru, Benvenuto Lobina, Su Fermentu, Santa Barbara-Silius etc.).
Contus de issu funt bessius in galitzianu tradùsius de Xavier Frías Conde, scridori e linguìsta de is universidadis de Madrid e de Praga.
Scrit in is giornalis Sa Republica Sarda e Sardinna e tenit unu blog in sardu:
www.ivomurgia.splinder.com. chi at afestau de pagu su primu annu on line.
At pubricau duus lìburus: Contus Africanus (Alfa Editrice, 2004) e Crònaca de una morti annuntziada (Condaghes, 2006). De Crònaca Riccardo Pittau, sonadori de trumba, e Antonella Puddu, atrixi de tiatru, nd’ant fatu unu spetàculu de reading-cuntzertu. Cosa sua si nd’agàtat finas in internet e in arregortas de poesias e de contus.
Est traballendi in s’Ufìtziu Lìngua Sarda de su cumunu de Cuartu Sant’Aleni (CA).

Postu de: is4morus a is 17:18 | link | commenti (7)

16/07/2007

Tradusidura liada de s’arrumanzu de Umbertu Eco
“IL NOME DELLA ROSA”
Editzionis, I Grandi po busciacas Bompiani,
sa de XV prentada, Milanu 1986. pàginis 254/256.
de Francu De Fabiis
 
 
Sa de tres dia
A SU NOTI

Innui Adso spantau meda si cufessat cun Illemu e arremonant apitzus de sa funtzioni de sa fémina a intru de su disìnniu de sa criatzioni, apustis perou scuberrit su corpus de un’òmini mortu.

Mi ndi scidu ca calancunu mi sciundiat sa cara. Fut para Illemu, chi teniat unu lantiolu, e m’iat postu una cosa asuta de su cùcuru.
“It’est sutzédiu, Adso?” m’iat pregontau “ca ses arreu a su noti a furai frisciuras in coxina?”
In pagus fuedhus, Illemu si ndi fut scidau, m’iat circau no sciu prus po cali arrexoni, no agatendimia iat suspetau chi fessi andau in sa libriutega a fai calancuna brafanteria. Acostiendisia a s’Edifìtziu de sa parti de sa coxina, iat bistu un’umbra chi bessiat de sa jenna a sa parti de s’ortu (fut sa picioca ca si fut fuendi, forsis poita iat inténdiu ca calancunu fut benendi). Iat circau de cumprendi chini fessit e de dha sighiri, ma issa (o mellus cussa chi po issu fut un’umbra) si fut stesiada ogus a sa murialla manna e apustis fut scumparta.
Intzaras Illemu -apustis de una compudada arreu in gudheni- fut brintau in coxina e innia m’iat agatau dismagiau.
Candu dh’emu acinnau, ancora tremi-tremi, a cudh’imbodhicàmini cun su coru, achichiendidhi apitzus de unu delitu nou, si fut postu a arriri a scracàllius: “Adso, ma cali òmini iat pòtziu tenni unu coru aici mannu meda? Est unu coru de boi, o de baca, ant bociu un’arresi custu mengianu! Prusapestu, poita est in is manu tuas?”
A cussu puntu, strecau de sa bregùngia, e stronau de sa timoria manna, mi seu sciopau in d-unu prantu mannu e dh’apu pediu de mi cunfessai. Issu mi dh’iat fata, e deu dh’emu contau totu cussu chi fut sutzédiu chene de dhi acuai nudha.
Para Illelmu m’iat ascurtau a sa séria, ma cun d-unu arrastu de indulgéntzia. Candu emu acabbau si fut fatu sériu meda in sa cara e m’iat nau: “Adso tui as pecau, custu gei est siguru, e contras a su sacramentu chi narat de no cadhigai, e contras a is doveris cosa tua de para noedhu. A lebiai sa nexi cosa tua, nc’est ca ti ses agatau in d-una de cudhas tentas innui s’iat a depi èssiri pérdiu fintzas unu apatissu in su desertu. E apitzus de sa fèmina cumenti anniscu de tentas ant giai fuedhau meda is scriiduras.
De sa fémina s’Ecresiastu narat ca sa cumbessioni cosa sua est che fogu avrigadori, e is Provérbius narant ca issa si fait meri de s’ànima pretziosa de s’òmini e is prus fortis funt stétius arruinaus de issa. E narat a sighiri s’Ecresiastu: emu scrubetu ca prus amarigosa de sa morti est sa fémina, chi est che unu latzu de cassadoris, su coru suu est che un’arretza, e is manus funt funis. Ed àturus ant nau ca issa est su vascellu de su tiàulu. Averiguau custu, caru Adso, deu no arrennésciu a mi cumbinci ca Deus apat bòfiu fai logu in sa criatzioni una cosa bia che custa aici arrorosa chene de dhi donai una calisisiat virtudi. E no potzu ca pentzai apitzus ca Issu dhi at cuncédiu privilégius medas e cunditzionis de importu mannas, e tres funt mannas ma mannas medas. Difatis at criau s’òmini in custu mundu chi no balit a nudha, e de su ludu, e sa fémina in d-unu segundus tempus, in su paradisu e de unu materalli òminu nòbbili. E no ndhi d’at bogada de is peis o de is intrànnias de su corpus de Aramu, ma de una costa. In segundu su Sannori, chi totu podit, issu s’iat pòtziu incarrai deretu in d-unu òmini in calancuna manera miragulosa, e at scioberau de bìviri in sa brenti de una fémina, sinnu ca no fut aici arrorosa. E candu s’amostat apustis de s’arresurretzioni, s’amostat a una fémina. E in s’acabbu, in sa gròria de su celu nemus de is òminis at èssiri s’Urrei in cudha pàtria, e intamis ndi at èssiri Arreina una fémina chi no at pecau mai. Chi intzaras su Sannori at tentu atintzionis medas po Eva etotu e po is fillas suas, est aici aormalli chi fintzas nosu s’intendeus atiraus de is aràssias e de sa nobbilidadi de su sessu? Cussu chi ti bollu nai, Adso, est ca de seguru no dhu depis fai prus, ma ca no est un’arrori aici mannu ca tui siat tentau de dhu fàiri. E de un’àtara parti ca unu para, assumancu una borta in sa vida cosa sua, apat tentu s’esperiéntzia de sa passioni carrali, in manera de èssiri una dia indulgenti a cumpréndiri is pecadoris e dhus at a donai cunsillu e cunfortu…ebbenis, caru Adso, est cosa de no agurai innantis ca sutzedat, ma nimancu de dha murrungiai apustis ca siat acuntéssia. E intzaras bai cun Deus e no ndi fuedhamus prus. Ma prusapestu, po no aturai a arremonai meda apitzus de una chistioni chi at èssiri mellus de scarésciri, chi nci as arrennesci” e mi fut pàrtiu ca sa boxi de issu a custu tretu fessit calada che po una comotzioni interna, “domandeussia prusapestu su sensu de cantu est sutzédiu custu noti. Chini fut cussa picioca e cun chini si depiat atobiai?”
“Custu pròpiu no dhu sciu, e no apu bistu s’òmini chi fut cun issa” dh’emu nau.
“banda beni, ma podeus cumpréndiri chini fessit de is medas arrastus segurus chi at lassau. Primu de totu fut un’òmini légiu e béciu, ca cun d-unu de aici una picioca no nci andat de bonolla, spétzia chi est bella che naras tui, mancai chi mi parit, caru su mrexanedhu miu, ca tui ses incarrerendia a agatai praxili dònnia cosa de papai.
“Poita légiu e béciu?”
“Poita sa picioca no andat a nche issu po amori, ma po unu imbodhicu de arrigus de boi. Siguramenti fut una picioca de sa bidha chi, forsis po sa primu borta, donat sa udha a calancunu mànagu arrepentau ma sceti po fàmini, e ndi bodhit aici calancuna cosa de ponni asuta de is dentis issa e sa famìllia de issa etotu.”
“Una bagassa!” emu arrespustu atzicau.
“Una messajedha pòbora, Adso. Mancai cun is fradixedhus de mantenni. E ca, podendi s’iat podi donai po amori e no po goràngiu. Cumenti at fatu custu meria. Difatis mi naras ca t’at agatau giòvunu e bellu, e ti at donau a gratis e po amori suu cussu chi a àterus iat èssiri donai po unu coru de boi o po un’arrogu de prumoni. E s’est inténdia aici beni po sa strina chi at fatu de issa e totu, e prexada chene nexi, ca s’ind’est fuia chentza de bolli calancuna cosa po issa.

Postu de: is4morus a is 19:07 | link | commenti (3)

14/07/2007

UFÌTZIU LÌNGUA SARDA IN S'UNIVERSIDADI
 
 
Ant incingiau fintzas in s'universidadi de Casteddu su ufìtziu de sa lìngua sarda. Est in Bia Santu Giorgi, 12 (Ex Uspidali Aresu), Palàtziu 9 in su 'e 4 pranus. Is oràrius funt su lunis de is 9 oras a sa una, su martis de is 3 a is 6 e sa giòbia de is 9 oras a sa una. On line podeis agatai su situ ofitziali e fintzas unu blog chi fait un'arrassìnnia de totu su chi bessit apitzus de sa chistioni de sa lìngua sarda. Funt incumintzendi imoi ma si parit pròpiu chi a s'acabada s'universidadi siat faendi sa cosa giusta. Seu prexau meda chi apant pensau de mi circai e de mi nci ponni in mesu a mei puru e creu chi eus a podi fai calincuna cosa de bonu impari. Cumenti nàrat un'amigu miu cabesusesu "menzus tardu chi no mai" ma po imoi ddis bollu fai is mellus augùrius po chi custu progetu ddis andit in bonu e potzat agiudai prus e prus su spainamentu ofitziali de su sardu, ca a custu coru chi est "cantendi" sa lìngua sarda nc'amancàt sceti sa boxi de s'universidadi.
Blog ; Situ

Postu de: is4morus a is 10:26 | link | commenti (2)

12/07/2007

Francu fatu fatu mi màndat cosa, deu si dda pùbricu cun prexeri ca mi parit de interèssiu. Custa borta depit essi ca nci dd'at tirau su tradusi in sardu ca est fendi "esercìtziu de stili" po amostai ca su sardu est bonu a tradusi calisisiat òpera de sa modernidadi. Cosa chi est finas s'idea mia. Ligei e gosaisiddu.
 
 
LIONARDU DE VINCI E SU "CÒDIXI" AMERIKANITZAU
de Francu De Fabiis
 
Tradusidura a sa tradusidura
Cussa italliana de Arricardu Valla de su “CODICE DA VINCI”
de Dan Brown
Editzionis Mondadori, Làdamini 2003, Trentu.
 
Pàginis 284/287
 
A Sophie dhi pariat ca totu cudha noti fut stétia una spétzia de aventura “a is làcanas de sa realidadi”, aundi nudha fut cussu chi t’abetasta. “E totu custu dhi srebit po su trabballu de fustei?”
“Cumprèndiri sa beridadi est diventau s’amori de sa vida de mei” iat spricau Teabing. “E su Sangreal est sa fancedha chi prefèrgiu.”
“Su Santu Graal est una fémina” iat pensau Sophie. Teniat in cùcuru una meca de bideas chi fent acapiadas s’una cun sàtera ma chi pariant chene cabu e ni peis. “At nau ca tenit un’arritratu de sa fémina chi fustei narat de èssiri su Santu Graal?”
“Sissi ma no seu stétiu deu a dhu nai. Est stétiu Gesus etotu a nai custas cosas.”
“E cali est s’arritratu?” iat pregontau sa fémina, in s’interis ca fiat castiendi is murus.
“Mmm….” Teabing iat fatu crei ca si ndi fut scarésciu. “Su Santu Graal. Su Sangreal. Su Càlixi.” Apustis si fut furriau de sùncuna amostendi su muru in fundu a s’aposentu. Nci fut apicada una màgini, longa duus metrus e mesu, de s’Ùrtima cena”. Sa matessi màgini chi Sophie iat castiau pagora, in su lìbburu.
“Labaidha!”
Sophie fut sigura ca dhi fessit fuiu de cumprendi calancuna cosa. “Est sa matessi màgini chi eus bistu imoi illuegus”.
Issu dhi fait s’ogu. “Gei dhu sciu, ma aici amanniada e meda de prus spedhiosa, no dhi parit?”
Sophie si furriat ogus a Langdon po pediri agiudu. “M’intendu pérdia”
Langdon scaringendisia a arriri. “E difatis, su Santu Graal cumparit diaderus in s’Ùrtima cena”. Lionardu dh’at postu in d-unu logu innui si bit beni meda.”
“Abeta unu pagu” iat tzerriau Sophie. “M’at nau ca su Santu Graal est una fémina. S’Ùrtima cena” est una pintura cun trexi òminis.”
“Est diaderus de aici?” Teabing fendi grais is praparistas. “Castiit prus de acanta”.
Pagu cumbinta, Sophie si fut acostiada a sa màgini e castiendi beni meda is tredixi bisuras, Gesus in mesu, ses apòstulus a manu manca, ses a dereta “Funt totu òminis”. Iat cunfirmau.
“Oh” ndi fut bessiu a Teabing. “E cussu sétziu in su logu de importu prus mannu, a manu dereta de su Sannori?”
Sophie fut studiendi sa bisura a manu dereta de Gesus. A bellu a bellu ca studiat sa cara de issu e sa personi fut sèmpiri spantada de prus. Sa màgini pinturada teniat is pilus arrùbius longus, manus dilicadas in tenta de preigai, is titas unu pagus acinnadas. Fiat chentza de duda peruna…..fémina. “Ma est una fémina!” Iat tzerriau.
Teabing arriendi “Allodhu, allodhu. Mi cretat, no est unu sbàlliu. Lionardu fut àbbili meda in su pintai is difaréntzias intramesu de is mascus e a is féminas”.
Sophie no arrennesciat a ndi bogai is ogus de sa fémina a su costau de Gesus. “S’Ùrtima cena iat dépiu arrapresentai trexi òminis. E chini est custa fémina?” Mancai issa iat bistu cussa màgini classica bortas medas, no iat mai billau cussa difaréntzia.
“Nemus si nd’acatat mai” iat nau Teabing. “Is pregiudìtzius nostus apitzus de custa arrapresentatzioni funt aici fortis ca su ciorbedhu nostu ndi bogat s’incongruéntzia e si fait biri cussu chi no est.”
“Custa chistioni est cannota che a “scotoma” iat aciuntu Langdon. “Su ciorbedhu a bortas dhu fait, candu is sinnus funt potentis medas”.
“Un’àtera arrexoni chi no dh’at pòtziu fàiri cumprendi ca est una bisura feminina” iat aciuntu Teabing “est ca meda de is fotugrafias chi teneus me is lìbburus de arti funt stétias tiradas innantis de su 1954, candu is partigularis de sa pintura fiant tupaus asuta de unu pillu de brutura e asuta de is arràngius medas e mali fatus in su ségulu dexeotu. Oi, e fiat ora, sa pintura est stétia torrada a sa bellesa de cumenti dh’iat fata Lionardu.”
E inditendi sa màgini. “ Et voilà!”
Sophie si fut acostiada unu pagu de prus a sa màgini. Sa fèmina a sa manu dereta de Gesus fut giòvuna meda e teniat una bisura santa, una cara chi espressat discretzioni prena, pilus bellus medas e is manus strintas in preigadoria. “Custa est sa fémina chi a sa sola podiat fairi sderruiri sa Crésia?” “Chini est?” iat pregontau.
“Cussa fémina cara mia” iat arrespustu Teabing “est Maria Mallena”.
Sophie si furriat a dhu castiai. “Sa bagassa?”
Teabing ingurtendi unu sùspidu curtzu, cumenti chi su fuedhu dh’èssiri oféndiu a issu etotu. “Mallena no fut po nudha de cudhas. Custa cosa mali cumpréndia e légia ndi lòmpit de is boxis fatas girai de sa Crèsia de is primìtzius. Sa Crésia depiat smenguai Maria Mallena po acuai su segretu prus perigulosu: sa parti de issa che Santu Graal”.
“Sa parti de issa?”
“Cumenti apu nau” iat spricau Teabing “sa Crésia de is primìtzius depiat cumbinci su mundu ca su profeta mortali Gesus fiat una personis divina. Ndi sighiat, ca a cadeunu vangéliu chi contàt de is caras terrenas de sa vida de Gesus depiat èssiri lassau a foras de sa Bìbbia. Ma po malasorti de cudhus curregidoris antigus, un tema terrenu pistighintzosu meda sighiat a s’amostai in is vangélius. Maria Mallena.” Iat fatu unu pàsiu curtzu “O, prus mellus, sa coja cun Gesus Cristu”.
“Scusit?” Sa castiada de Sophie currit a Langdon e torrat a Teabing.
“Est unu partigulari documentau istòrigamenti” iat nau Teabing “e Lionardu de siguru dhu sciriat. S’Ùrtima cena tzerriat a totugantus ca Gesus e Maria Mallena fuant cojaus imparis.”
Sophie fut torrada a castiai sa pintura.
“Castiit beni cumenti a is bistiris de Gesus e de Mallena funt sa màgini sprigadas de s’unu e cun s’atera.” Teabing amostat is duas bisuras de mesu.
Shopie fut che inpnotitzada. Certu is culoris de is bistiris issorus fiant s’unu a s’imbressi de s’àteru. Gesus tenit unu bistiri arrùbiu e una mantedhu asulu; Maria Mallena unu bistiri asulu e unu mantìllia arrùbia. “Yin e Yang”.

Postu de: is4morus a is 18:34 | link | commenti (4)

09/07/2007

COSA 'E FAI
 

Labai su programa de custa cida.
Martis in Casteddu, ande "Sapori di Sardegna" Bia Colombo 2 a is 7, presentada ofitziali de is eletroneddas de Franciscu Capuzzi, cun Pieru Marras, Franciscu Morittu, Andria Pisu e Giacu Serreli.
 
Atura atentu! Po chini si fessit pèrdiu sa presentada, on line fait a agatai duus pdf cun sa stòria de is eletroneddas de su nascimentu insoru fintzas a oi. 
Pdf eletroneddas ; Pdf eletroneddas II
 
Mèrcuris in Casteddu in su tiatru Adrianu un'atòbiu a is 10 apitzus de is natzionis fora de stadu e a su noti cuntzertu in su parcu de Monti Craru cun Ratapignata e Banda Bassotti.
Totu su programa innoi
Mèrcuris in su programa de Videolina "Le Feste" a is 9 oras, presentada de su lìburu "Sirbo e is seti fradis" cun s'autrixi Leunora Carboni.
Giòbia in Casteddu a faci de sa domu de is studiantis de bia Trentinu a is 9 oras, unu cuntzertu chi at apariciau sa "Avis" cun mùsica sarda e irlandesa, cun Dillirios, Jamahal Acoustic Sound e Belgrave Square.
Giòbia cantada in Santu Sparau cun Zuncheddu de Brucei, Orrù de Sìnnia, Melis de Cuartu e Crisioni de Sa Baronia.
Cenàbara cantada in Sìnnia po Santa Bràbara cun Tzedda de Sìnnia, Orrù de Sìnnia, Piras de Sìnnia e Saba de Terreseu.
Cenàbara in s'universidadi de Casteddu un'atru atòbiu de su master sardu a is 5 e mesu in su "corpo aggiunto" cun Verner Egerland, professori de sa Universidadi de Lund (Svètzia) chi at a chistionai de italianu e sardu.

Postu de: is4morus a is 16:54 | link | commenti (3)

05/07/2007

Apu arriciu custa lìtera de Carli Pup anca si còntat ita est sutzedendi in su Friuli. Deu fatzu sa parti mia faendi sciri a totu is interessaus de custus acontèssius. Ingunis puru ddui at trassas malas e gioghitus de polìtica chi funt arrischendi de impeorai sa cosa in logu de dd'amelliorai, aici nàrat Carli. No pentzeis chi siat cosa chi a nosu no si depit interessai, is Friulanus funt in cumbata cun is Sardus in sa batalla po is lìnguas de minoria aintru de su stadu italianu e su chi est incapitendi a su friulanu oi podit incapitai a su sardu cras. Seu pubrichendi s'apellu de su comitau 482 e sa lìtera de Carli, in italianu sceti po no essi tropu longu su "post", is chi funt de acòrdiu podint firmai cunfroma a is inditus de custa mail.
 
 
Care amiche e cari amici,
ci troviamo a vivere un momento importante, forse decisivo, per il futuro della lingua friulana.
Il Consiglio regionale del Friuli VG sta esaminando alcune proposte di legge il cui fine è la determinazione della politica linguistica per il friulano, a cominciare dal settore scolastico. Oltre alle proposte di settore (che cercano di avviare una scuola veramente plurilingue in cui il friulano si accompagni alla lingua statale e a quella/e internazionale/i), c’è anche un disegno di legge organico di politica linguistica che dovrebbe sostituire la prima legge regionale di tutela della lingua friulana, approvata ancora nel 1996, e, nel contempo, dare piena attuazione ai principi previsti dalla legge statale di tutela delle minoranze linguistiche del 1999.
Purtroppo, la proposta di legge organica elaborata da un gruppo di esperti appositamente incaricati dalla Giunta regionale che pure era già il risultato di una mediazione, è stata poi stravolta dalla stessa Giunta. Il pericolo è che, se la legge dovesse essere approvata così com’è, la lingua friulana, invece di fare un passo avanti, si troverebbe a farne uno indietro. È, dunque, fondamentale intervenire affinché ciò non si verifichi. Il Comitato 482 – di cui il sottoscritto è portavoce – unitamente ad una folta schiera di associazioni ed istituzioni che da anni sono impegnate in favore della lingua friulana, sta lavorando proprio per questo scopo, ma è importante l’aiuto di tutti: friulani e non.
Negli ultimi tempi siamo al centro di attacchi molto pesanti da parte di un fronte trasversale (visto che, su certe questioni, non valgono più i concetti tradizionali di sinistra o di destra) che nega dignità alla nostra lingua, che umilia con il proprio comportamento il nostro popolo, che ci descrive come pericolosi estremisti, quando la nostra unica colpa è di desiderare un avvenire dignitoso per la lingua friulana e per chi la parla, di uscire da una situazione di discriminazione in cui ancora ci troviamo a vivere.
Crediamo che si tratti di una battaglia che va oltre i confini del Friuli, perché l’attacco che è in atto contro il friulano è un attacco contro i diritti linguistici in generale. Per tale ragione chiediamo la vostra solidarietà e vi invitiamo a firmare e a dare la più ampia diffusione possibile al appello che potete trovare in allegato. È sufficiente indicare nome, cognome e comune di residenza dopo la frase “Sottoscrivo l’appello del Comitato 482 per il futuro della lingua friulana” e inviarlo all’indirizzo e-mail
com482@libero.it oppure a quello di chi vi ha girato questo messaggio.
Grazie di cuore.
Carli Pup
 
PER LA DIGNITÀ E L’AVVENIRE DELLA LINGUA FRIULANA
PER I DIRITTI DI TUTTE/ TUTTI
 
A undici anni di distanza dall’adozione della Legge Regionale n.15 del 1996 e a quasi otto dall’approvazione della Legge 482 del 1999, i tempi erano e sono maturi per un provvedimento da parte dell’Amministrazione regionale del Friuli Venezia Giulia che prenda in considerazione con serietà l’importante argomento dei diritti linguistici dei cittadini appartenenti alla comunità linguistica friulana.
Un provvedimento che comporti il coordinamento e la razionalizzazione delle norme esistenti in materia, con il fine di rendere certa ed efficace la tutela, tenendo conto del dettato costituzionale e dei documenti di indirizzo sia dell’Unione Europea sia del Consiglio d’Europa. E che consideri inoltre il carattere fondativo della presenza della comunità di lingua friulana per la stessa esistenza della Regione autonoma a statuto speciale Friuli Venezia Giulia.
Disgraziatamente, proprio al termine di un iter che faceva ben sperare, la Giunta regionale ha licenziato un disegno di legge che entra in piena contraddizione con le necessità sopra evidenziate, nonché con le linee guida precedentemente approvate e con il testo consegnato dalla Commissione di esperti, chiamati a predisporlo.
Tale Ddl appare chiaramente incostituzionale in alcune sue parti e mancante di coerenza interna; si è intervenuti con il metodo del taglia e incolla modificando un testo, quello della Commissione di esperti, costruito in maniera coerente e meditata.
Si è inoltre proceduto con l’inatteso cedimento ad un’impostazione che unisce all’ignoranza provinciale, verniciata di  tecnocrazia ed efficientismo, uno sciovinismo che non riesce a concepire  il pluralismo linguistico e culturale. Altro che risoluzioni del Parlamento europeo, altro che Carta Europea della Lingue regionali o minoritarie o Convenzione quadro delle minoranze nazionali! Qui siamo alla solita cultura da Italietta dell’Otto-Novecento.
Dal punto di vista funzionale non uno dei problemi presenti, cominciando da quello scolastico, sono risolti con questo testo. Al contrario alla confusione si aggiunge confusione: nella scuola, nei pubblici uffici, nel campo dei media, ecc.. Si ignora la possibilità di fare della lingua friulana un elemento di innovazione, creando professionalità e posti di lavoro qualificati.
Il quadro generale prospettato è addirittura quello di un arretramento, di una messa in discussione degli elementi di politica linguistica avviati in questi dieci anni: si depotenzia perfino la norma relativa all’uso della grafia ufficiale.
Tutto ciò subordinando pesantemente le scelte di politica linguistica, che comportano una serie di conoscenze specifiche, alle variazioni della politica tout court, poiché l’organismo di politica linguistica sarebbe la stessa Giunta regionale. Qualsiasi riferimento al modello gallese, dichiarato come ispiratore di questo testo può persino apparire provocatorio per chi davvero conosce gli eccellenti risultati conseguiti dalla politica linguistica in Galles.
Infine, se è vero, come è vero e come è stato dichiarato dai massimi esponenti della Giunta, che le lingue friulana, slovena e germanica costituiscono fondamento dell'autonomia e specialità regionale, una legge congegnata in questo modo costituisce un’attacco diretto ai motivi che rendono plausibile l’esistenza del Friuli Venezia Giulia; sia perché ne mina la coesione sociale, sia perché toglie argomenti per contraddire chi non vede motivazioni reali per il mantenimento della sua specialità nel quadro delle regioni italiane.
Tuttavia saggezza vuole che dalle decisioni sbagliate si possa tornare indietro, cancellando questo Ddl.
Il testo consegnato dalla Commissione di esperti è un buon testo, né visionario né oltranzista; alla Giunta e a tutte le forze politiche diciamo che da questo si deve ripartire, per migliorarlo e renderlo più efficace, considerando anche gli aspetti innovativi contenuti nelle proposte di legge sulla scuola presentate alla VI Commissione e tenendo presente la sua finalità: la tutela e la promozione della lingua friulana.
Alle democratiche e ai democratici di ogni paese e località, a chi ha a cuore, assieme a tutti i diritti, i diritti linguistici, indipendentemente dalla sua lingua materna o d’uso, chiediamo di sottoscrivere questo appello, scaricarlo da Internet, farne copia, discuterlo in pubblico. Assieme, faremo un buon servizio al pluralismo linguistico, patrimonio prezioso di tutta l’umanità.
com482@libero.it Comitât – Odbor – Komitat – Comitato 482   

Postu de: is4morus a is 17:34 | link | commenti

04/07/2007

COSA 'E FAI
 
 
Gei mi parit ca de imoi a innantis candu depu sinnalai cosa nc'apu a ponni in deretura custu tìtulu aici no mi depu sciorbeddai circhendiddi su tìtulu chi ddi dexat de prus, eijei gei apu a fai diaici etotu...
Cumenti si siat, cenàbara su 6 a is 5 e mesu un'atru atòbiu de interèssiu in s'universidadi de Casteddu. Antoni Narbona Jiménez, professori de s'universidadi de Sevilla, at a chistionai de sa cuscièntzia e de s'identidadi linguìstica de sa Andalusia cumparendidda cun sa sarda. Sa cunferèntzia dd'aparìciat su master sardu.
 
In su Sinis unu acabu de cida stravanau, de su 6 a s'8, cun mùsicas, cantus, contus, saboris e fragus de is stanis e de su sartu de su campidanu de Aristanis. Mùsicas in su Sinis difatis est su nòmini de cust'arrassìnnia. De su jazz a is launeddas, de Enzo Favata a Anna Tifu, de Andy Gravish a Ricardu Pittau, de Rita Marcotulli a Daniele Di Bonaventura, de Miroslav Vitous a U.T. Gandhi e a ùrtimu ma no poita est s'ùrtimu!, de sa lissa a sa butàriga e a sa "mreca". S'ùrtima di' unu omàgiu a Tziu Aurèliu Porcu, grandu sonadori de launeddas chi de pagu at lassau custu mundu cun Danti Olianas, Giuanni Casu, Sarbadori Manca e Sarbadori Murtas. A prus unu progetu originali cun Francu Melis, Andria Pisu e Stèvini Pinna a is launeddas, Màuru Campobasso a is ghitarras e a is "live electronics", Ricardu Pittau a sa trumba e Entzu Favata a is sassòfunus e is "live electronics".
Su programa cumpretu in Mùsicas in su Sinis

Postu de: is4morus a is 17:32 | link | commenti (2)